محله‌ای مهاجرپذیر

گشت و گذار در آریاشهر
مریم کمالی

قلب تهران کجاست؟ میدان تجریش؟ آزادی؟ میدان انقلاب؟ میدان راه آهن؟ اگر هر کدام از میدان‌ها و محلات را به یکی از اعضای بدن تهران تشبیه کنیم بی‌شک صادقیه یکی از اعضای اصلی است. به‌خصوص برای کسانی که از سرویس‌های حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند صادقیه جایی است که مرکز را به غرب وصل می‌کند. اولین ایستگاه متروی تهران در صادقیه راه اندازی شد و برای رسیدن به خط متروی کرج باید از ایستگاه صادقیه گذشت.

   آریاشهر‌‌ همان صادقیه است
برعکس خیلی از محلات و خیابان‌های تهران، آریاشهر نام قدیمی صادقیه به اندازه نام فعلی‌اش و شاید بیشتر کاربرد دارد. حتی برخی فکر می‌کنند صادقیه و آریاشهر دو محله جدا از هم هستند. محله صادقیه از شمال به بزرگراه جلال آل احمد، از جنوب به خیابان شهید گلاب، از شرق به بزرگراه یادگار امام و از غرب به بزرگراه محمد علی جناح محدود می‌شود. نام محله آریا شهر بود و با وقوع انقلاب اسلامی به صادقیه تغییر کرد. روایت‌های مختلف می‌گویند محله صادقیه تقریباً از دوران قاجار و دوره ناصریه به وجود آمده و به تدریج گسترش پیدا کرده است. در بدو شکل‌گیری هسته اولیه، محلات کنونی ارمکان، برق آلستوم، مجتمع دادگستری و کاشانی را در بر می‌گرفت. امروزه این محلات تفکیک شده‌اند.

   حاصل مدرنیته
در محله صادقیه که قدم بزنید به دلیل ساختمان‌های جدید و ساخت و ساز بسیار فکر می‌کنید این محله یکی از محلات جدید تهران است که در یکی دودهه گذشته به پایتخت اضافه شده. اما این‌طور نیست. صادقیه با اینکه از مرکز شهر دورافتاده؛ اما یکی از محلات قدیمی تهران است. ساکنان اولیه محله بیشتر یزدی بودند که شغل اکثر آنان بسازبفروش و فروشنده مصالح ساختمانی بودند ولی حالا اقوام مختلفی مانند فارس، ترک، یزدی و... در این محله ساکنند.
این محله خیلی سریع‌تر از آنچه اهالی‌اش فکر می‌کردند آباد شد. چون خوش آب وهوا بود، چشم‌انداز خوبی به کوه‌های شهر داشت، باغ‌های زیادی در آن احداث شده بود، اولین بزرگراه‌های تهران نزدیک به آن بود و... با شروع دوره پهلوی و تحولاتی که تحت عنوان مدرنیزاسیون در این دوره به وجود آمد، تهران خیلی سریع تغییر کرد و به تبع آن محلاتش هم دستخوش تغییر شدند.
آریاشهر هم از این قاعده مستثنا نبود. پس از آن مهاجرت از روستا‌ها به شهر‌ها رونق بیشتری گرفت چون امکانات در شهر‌ها متمرکز شده بود و آریا شهر به یکی از محلات مهاجرنشین تبدیل شد. در اواخر دوره دوم پهلوی (۱۳۴۱-۱۳۳۲) درحوالی جاده شهر به سمت سولقان و کن فعالیت ساخت و ساز در شهر آرا و آریاشهر انجام گرفت. فعالیت بورس بازان زمین و شهرک‌سازان هم در سطح گسترده در محدوده شهر آرا، تهران ویلا و آریا شهر آغاز شد. توسعه منطقه در این دوره تحت تاثیر گرایش به سرمایه‌گذاری در ایجاد شهرک‌ها صورت گرفت. مجموعه آپارتمان‌های شهر آرا، ساختمان‌های ویلایی تهران ویلا و نطفه‌های اصلی آریاشهر از محصولات این دوره توسعه شهری در منطقه هستند. در دوره سوم پهلوی محله گسترش پیدا کرد و ساخت و ساز بیشتر شد و خیابان محمدعلی جناح و بزرگراه شیخ فضل ا... ساخته شدند و رفت و آمد در این محله افزایش پیدا کرد.

   محله‌ای پررونق
حالا بخشی از صادقیه در منطقه ۲ شهرداری تهران و قسمت‌های دیگر آن در منطقه ۵ شهرداری واقع شده‌اند. بزرگراه اشرفی اصفهانی مرز میان این دو منطقه است که از فلکه دوم آریاشهر آغاز می‌شود به سمت شمال ادامه دارد. آریاشهر یا صادقیه دو میدان به نام‌های فلکه اوّل و دوم هستند. در بین این دو فلکه تعداد زیادی مراکز تجاری و آموزشی وجود دارد که معروف‌ترین و بزرگ‌ترین آن‌ها برج گلدیس است که محبوبیت زیادی بین مردم محل و ساکنان محلات اطراف دارد و یکی از مراکز اصلی خرید در غرب تهران محسوب می‌شود.
باغ‌های طرشت از اراضی آریا شهر به شمار می‌آیند. خیابان ستارخان یکی از خیابان‌های اصلی آریاشهر است. بلوار فردوس هم در این محله واقع شده. از محل‌های معروف واقع در بلوار فردوس می‌توان به مجموعه ورزشی برادران خادم، بازار میوه و تره بار شهرداری و ایستگاه متروی صادقیّه اشاره کرد. چهاردهمین فروشگاه زنجیره‌ای شهروند نیز در آذر ماه ۱۳۸۵ در کنار ایستگاه متروی صادقیّه افتتاح شده است.
 اما با احداث خط یک متروی تهران که از صادقیه به دانشگاه علم و صنعت می‌رسد این محله رونقی بیشتر از گذشته پیدا کرده است. قرار بود نخستین مونوریل تهران هم در این محله به بهره‌برداری برسد که به دلیل اختلافات، متوقف شد. پایه‌های این مونوریل ساخته شد؛ اما هیچ وقت از این مرحله فرا‌تر نرفت. ۲۲ پایه بتونی مونوریل از سال ۱۳۸۳ در صادقیه کار گذاشته شده بود که دوسال پیش به دلیل ایجاد سد معبر و مزاحمت در محدوده ایستگاه مترو صادقیه به درخواست شهروندان جمع‌آوری شدند و این کار باعث شد مونوریل فعلا در حد رویا باقی بماند. رویایی که حالاحالا‌ها محقق نمی‌شود.