سه تکنیک برای طرح‌دار کردن سفال، بدون استفاده از لعاب

رولند سامر اتریشی‌ که‌ هم‌اکنون در 56 سالگی به سر می‌برد، از جمله مهمانان خارجی دهمین دوسالانه ملی سفال معاصر ایران است. این هنرمند به‌نام، تکنیک‌های ویژه‌ای برای طرح‌دار کردن سفال دارد. در تکنیک‌های این هنرمند از لعاب برای رنگ و طرح دادن به سفال استفاده نمی‌شود، بلکه از مخلوطی از مواد شیمیایی برای این کار بهره می‌گیرد.
او از گِل‌های خاصی برای کارهایش بهره می‌گیرد که از رس مقاوم‌تر هستند. در یکی از تکنیک‌ها، پس از ساخت شی سفالی، مخلوطی از کائولن و سیلیس را روی سفال می‌کشد و اجازه می‌دهد خشک شوند. در تکنیکی دیگر ماده‌ای که روی سفال کشیده می‌شود، مخلوطی از آب، گل رس و سیلیکات سدیم است و در دیگری روی سفال با دوغاب ریخته‌گری پوشانده می‌شود. هر کدام از این روش‌ها نام ویژه‌ای مانند تراسیگیلیت، استلیپ و راکو دارند و اثری که روی سفال می‌گذارند با همدیگر متفاوت است. مثلا در روش تراسیگیلیت، نقش‌ و نگار روی سفال به وجود می‌آید و در روش راکو، سفال به صورت ترک‌دار و رنگی به نظر می‌رسد.
مرحله دوم و اصلی کار، استفاده از کوره است. اشیای سفالی در کوره‌ای که بین 810 تا 850 درجه سانتی‌گراد دما دارد، قرار داده می‌شوند تا پخته شوند. پس از چند دقیقه ماندن در کوره، اشیا بیرون آورده می‌شوند و در پیت‌های حلبی که با یک لایه خاک اره پوشانده شده‌اند قرار می‌گیرند. روی این سفال‌های سوزان نیز با خاک اره پوشانده می‌شود. در اثر دمای زیاد سفال‌ها و خاصیت اشتعال خاک اره، آنها آتش می‌گیرند و دود ملایمی از سفال‌ها بیرون می‌آید. این دود اساس کار رنگین کردن سفال است. بهترین خاک اره برای این منظور، خرده چوب‌هایی است که در اثر اره کردن چوب تازه و مرطوب به دست می‌آید. اگر خاک اره کاملا خشک شده، می‌توان با اسپری کردن مقداری آب، رطوبت مورد نیاز را دوباره به آن بخشید. پس از چند دقیقه سوختن و دود کردن، اشیای سفالی از میان خاک اره‌ها بیرون آورده می‌شوند و کم کم روی آنها آب ریخته می‌شود تا خنک شوند. سپس به یکباره در تشت آب غوطه‌ور می‌شوند. در این مرحله، با استفاده از تیغه تیزی، موادی که در مرحله اول روی سفال کشیده شده بود، به آرامی جدا می‌شوند. پس از پاکسازی این مواد، سفال به صورت طرح‌دار، ترک‌خورده و رنگین به نظر می‌رسد.