مگـاپیکسل‌های جـاندار

میلاد آزاد

تکنیک‌های عکاسی در طبیعت

 

این روزها معمولا در کنار تمام تجهیزات سفر مثل کیسه خواب و کفش و ...دوربین عکاسی هم از لوازمی است که از مبتدی تا حرفه ای در برنامه های طبیعت نوردی از آن استفاده می کنند. متاسفانه یا خوشبختانه دیگر اکثر ما به لنز دوربین بیشتر از چشم‌هایمان اعتماد می‌کنیم و  در هر موقعیت و مکانی که باشیم ترجیح می‌دهیم به جای تماشای منظره مقابل چشمهایمان، آن را با فشردن دکمه دوربین ثبت کنیم. در خوشبینانه ترین حالت بعد ها سراغ این تصاویر می‌رویم و یاد آن روزها را به لطف مگاپیکسل ها زنده نگه می داریم. در کوله پشتی این هفته در مورد تکنیک های عکسبرداری در طبیعت می گوییم. همانطور که احتمالا می‌دانید، عکاسی در طبیعت فوت و فن خاص خودش را دارد.

   دوربین عکاسی
دوربین 35 میلیمتری و دوربین‌های دیجیتال می‌توانند وسیله مناسبی برای عکسبرداری باشند. دلیل آن هم سهولت در حمل، سرعت عمل، امکان گرفتن تعداد زیادتری عکس است.  به طور کلی به علت اینکه در برابر مناظر و طبیعت اغلب محدودیتی از نظر انتخاب نقطه دید وجود دارد بهتر است از دوربین‌هایی با عدسی‌های قابل تعویض استفاده شود. به عنوان مثال استفاده از عدسی‌های دارای فاصله کانونی متغیر یا عدسی زوم بسیار کارآمد می‌باشد. یک عدسی زوم با فاصله کانونی 28-135 میلیمتری یا یک عدسی باز 28 میلیمتر و یک عدسی تله فوتو 135 میلیمتر ضروری می‌باشد. علاوه بر دوربین با عدسی قابل تعویض، سه پایه از وسایل ضروری به نظر می‌رسد.

   سه پایه
برای جلوگیری از لرزش‌های خفیف هنگام استفاده از لنزهای تله، زمان استفاده از دیافراگم‌های خیلی بسته برای ایجاد عمق میدان وضوح بیشتر با سرعت‌های پایین شاتر، بررسی موضوع برای کادربندی مناسب و ایجاد کمپوزیسیون یا ترکیب بندی موضوع، از عواملی است که وجود سه پایه را برای عکاسی در طبیعت توجیه می‌کند.

   فیلتر
فیلترها وسایلی هستند که: باعث کاهش شدت نور می‌شوند؛ به این صورت که هر چه فیلتر پررنگ‌تر باشد، ضریب آن بیشتر است. در عکاسی سیاه و سفید فیلتر باعث ایجاد کنتراست شده و به مشخص شدن درجات خاکستری کمک می کنند . رنگ قرمز و سبز در طبیعت کاملا متفاوت هستند اما در عکاسی سیاه و سفید درجه خاکستری آن‌ها تقریبا شبیه به یکدیگر بوده و قابل تمیز نیستند. در این مواقع برای ایجاد کنتراست از فیلتر استفاده می‌کنند.

   نور
درعکاسی از طبیعت نور معین برای عکسبرداری وجود ندارد اما حالت‌های مختلفی وجود داردکه به آن‌ها اشاره می‌کنیم. اغلب دو نور برای عکاسی در طبیعت وجود دارد: نور روزهای آفتابی،  نور روزهای ابری مانند مناظری که در باران، برف و مه با رنگی خاکستری گرفته می‌شود.
زاویه تابش نور متفاوت است. نور که از روبه رو بتابد، سایه‌های پستی‌ها و بلندی‌ها را از بین می‌برد که اصطلاحاً به آن نورپردازی تخت می‌گویند. در این حالت تصاویر دوبعدی به نظر می‌رسند.
نور مایل هم به طور کلی نور آفتابی است که از زیر ابر نازک بتابد یا نور مایل مناسب‌ترین نوع نور بوده و به وسیله ایجاد سایه روشن‌ها احساس عمق و بعد را القا می‌کند.
ضد نوریا اینکه منبع نور پشت موضوع باشد؛ در این صورت جزئیات قابل دیدن نمی‌باشد. در مورد میدان وضوح هم پلان‌های نزدیک باید به اندازه کافی واضح باشند، در حالی که پلان‌های دور می‌توانند ناواضح باشند (برای ایجاد عمق و بُعد). بنابراین نباید دوربین را برای بی‌نهایت تنظیم کرد، چون پلان‌های نزدیک خارج از میدان وضوح قرار می‌گیرند. در این موارد بهتر است ابتدا برای فاصله مناسب دوربین را تنظیم کنید و سپس با بستن دیافراگم، میدان وضوح لازم را به وجود آورید. پس از مهیا کردن لوازم ضروری عکاسی و تنظیم دوربین، لازم است برای هر موضوعی از نظر هنری مطالعه و بررسی کنید. به علت اینکه در تصاویر طبیعت، عناصر زیادی در یک موضوع وجود دارد، بنابراین از لحاظ ترکیب بندی باید به موارد زیر توجه کنید:
محدود کردن موضوع: به این ترتیب که پس از انتخاب موضوع اصلی عکاس باید تجزیه و تحلیل کند که چه عناصری را در عکس وارد کند که موضوع اصلی برتری خود را حفظ کرده و در عین حال هماهنگی و نظمی ایجاد شده باشد. عکس مورد نظر باید  قطعه‌ای از طبیعت باشد و اگر در یک منظره عناصر زیادی جلب توجه می‌کنند بهتر آن است که چندین عکس با توجه به عناصر مهم آن تهیه شود تا یک عکس شلوغ و بی‌نظم.
نقطه دید مناسب: سعی کنید نقطه یا زاویه دید طوری باشد که منظره به وضوح قابل دیدن بوده و خطوط و عناصر با ارزش و مناسب با موضوع اصلی به خوبی تأثیر خود را القا کند.

   سبزی ها و درخت‌ها
در عکاسی سیاه و سفید برای اینکه سبزی‌ها و درخت‌ها که اکثرا در تصاویر طبیعت وجود دارند با جزئیات کامل ثبت شوند از فیلتر سبز زرد (فیلتری که سبز آن بیشتر از مقدار زرد آن می‌باشد) یا فیلتر سبز استفاده کنید. مخصوصا در عکاسی سیاه و سفید به علت اینکه درجات رنگ سبز در عکس به صورت درجات مختلفی از خاکستری ثبت شود استفاده از فیلتر توصیه می‌شود. چمن‌ها و شاخه‌های درختان با وزش باد به حرکت در می‌آیند. اگر بخواهید این حرکت را القا کنید می‌توانید از سرعت‌های کم مانند یک سی‌ام ثانیه استفاده کنید، زیرا سرعت‌های زیاد مثل یک پانصدم ثانیه باعث ثابت شدن موضوع می‌شوند.

   زیر درخت‌ها
بهترین حالت در فصل بهار یا پاییز می‌باشد که درختان کم برگ‌تر هستند. بهتر است شرایط زیر را اجرا کنید:  بهترین حالت ضد نور یا حداقل نور مایل است. در حالت ضد نور باید دوربین در نقطه‌ای قرار گیرد که نور به طور مستقیم بر عدسی نتابد. کمپوزیسیون در تصویر باید به درستی انتخاب شود. در واقع نقطه دید باید طوری باشد که درختان به تدریج کوچک و کوچکتر شوند تا بُعد را القا کنند. دوربین را برای فاصله نزدیک تنظیم کنید تا پلان اول عکس کاملا واضح باشد. به علت ایجاد میدان وضوح بیشتر، از بسته‌ترین دیافراگم استفاده کنید.
   آسمان
یک آسمان ابری یا آسمان غروب یا طلوع می‌تواند موضوع زیبایی برای عکاسی باشد. مواردی که باید در عکاسی از آسمان رعایت شود به این ترتیب است:  محاسبه نور بسیار با اهمیت می‌باشد. نور زیاد یا نور کم نتیجه مطلوب را حاصل نمی‌کند.  
بهتر است که در قسمت پایین عکس نوار باریکی از زمین دیده شود تا آسمان بیشتر جلب توجه کند. در استفاده از فیلترها باید دقت کافی به عمل آید، در عکاسی سیاه و سفید اگر بخواهید آسمان لطیف و ملایم با ابرهای سفید را اراه دهید بهتر است از فیلتر زرد یا زرد سبز استفاده کنید. اگر بخواهید آسمان تیره جلوه کند یا به سیاهی بزند می‌توانید از فیلتر نارنجی و قرمز استفاده کنید.

   دوردست
در بیابان و کوهستان و فواصل دور به رنگ آبی روشن یا بنفش دیده می‌شود. این رنگ بنفش حاصل بخارهای موجود در هوا می‌باشد که به پرده جوی معروف است. وجود این پرده جوی از وضوح تصاویر می‌کاهد. استفاده از فیلترهای رنگی نیز عملا نتیجه مناسبی ندارد. بهترین راه عکاسی زمانی است که از لحاظ جوی اثر این پرده جوی کمتر می‌باشد؛ مانند صبح یا عصر یک روز آفتابی یا هوای صاف پس از بارندگی، می‌توان با استفاده از فیلتر U.V قدرت این پدیده را کم کرد.

   کوه
در کوه‌هایی که ارتفاع زیادی ندارند با مشکلی برخورد نمی‌کنید، اما در ارتفاعات بالاتر از 2000 متر اشعه ماورای بنفش بسیار زیاد می‌شود. می‌توانید از فیلتر U.V استفاده کنید. اگر خواستید حالت‌های خاص مانند آسمان خیلی تیره ایجاد کنید می‌توانید از فیلتر زرد و نارنجی استفاده کنید.

   بـرف
برای عکاسی در مناظر برفی مهم‌ترین چیزی که باید مد نظر داشت نور آفتاب می‌باشد. زمانی که آفتاب در پشت ابر می‌باشد عکاسی نیاز به مهارت و تجربه دارد. اما زمانی که نور خورشید می‌درخشد سایه‌های زیبایی از درختان و خانه‌ها و انسان‌ها روی برف ایجاد می‌شود. هر چه آفتاب پایین‌تر باشد به این معنی که نور مایل‌تر باشد حتی کوچک‌ترین اشیا مانند دانه‌های برف یا جاپای حیوانات به طرز زیبایی مشخص خواهند بود. زیباترین تصاویر در حالت ضدنور به دست می‌آید. زمانی که نور خورشید می‌درخشد، آسمان آبی رنگ می‌باشد، بنابراین استفاده از فیلتر ماورای بنفش بسیار مناسب می‌باشد. در زمانی که سیاه و سفید عکاسی می‌کنید برای از بین بردن انعکاس و سایه‌های موجود در مناظر برفی می‌توانید از فیلتر زرد یا زرد سبز مناسب استفاده کنید.