محلـه‌ای که رود بـود

مریم کمالی

قدم زدن در سلسبیل

 



سلسبیل نام چشمه‌ای است در بهشت و البته یکی از محلات قدیمی تهران هم هست. محله‌ای که مرکز خریدی به وسعت یک خیابان بلند دارد و مردم از نقاط مختلف برای خرید مایحتاج خود بخصوص لباس به آنجا می‌آیند. چرا نام سلسبیل را بر این محله گذاشتند؟ چون در قدیم همچون چشمه‌ای که در بهشت است، در این محله آبی از رودخانه‌ای روان بود که حالا خشک شده است.
حالا کوچک‌ترین نشانی از زمان‌های قدیم، از درخت‌ها، باغ‌ها و رود در این محله نیست اما سلسبیل محله زنده‌ای است و کسبه و ساکنانش یکی از عوامل زنده بودن آن هستند. چطور می‌شود به سلسبیل رسید؟ می توان سوار خط چهار مترو شد و در ایستگاه توحید پیاده شد و با یک کورس ماشین خود را به سلسبیل رساند یا می‌توان در ایستگاه مترو نواب خط دو پیاده شد و کوچه پس کوچه‌ها را طی کرد و به این محله رسید.

   باغ‌های انار
سلسبیل جزئی از منطقه 10 شهرداری تهران و محله‌ای در خیابان آزادی است که حالا به رودکی تغییر نام داده است. این خیابان با خیابان‌های خوش و آذربایجان همسایه است. زمانی سلسبیل جزئی از شهر تهران نبود و بافتی روستایی داشت در حاشيه رودخانه‌اش زمين‌هاي كشاورزي وجود داشته كه به ندرت در كنار آن مردم شروع به ساخت و ساز کردند.
كل خيابان رودكي شامل  باغ‌هاي اناري بوده است كه بعدها شروع به ساخت و ساز در اين محله كردند و درحال حاضر تبديل به پمپ بنزين شده است. بيشتر افرادي كه در اين محله زندگي مي‌كنند ترك زبان هستند و اكثر آنان از كارمندان يا نظاميان ارتش بودند. از نظر بافت مسكوني خانه‌هاي اين محله از خشت و گل و تير چوبي ساخته شده بود و آب فشاري در سر هر كوچه نصب كرده بودند كه مردم از آن براي شرب استفاده مي‌كردند. بعد از انقلاب اين محله شروع به پيشرفت كرد و مغازه‌ها ساخته شد، بيشتر مغازه‌ها براي يهودي‌ها بود  اما بعدها تبديل به مركز خريد شد.

   پیشرفت‌های محله
دوسال پیش طرح تعریض پیاده‌روهای سلسبیل یا همان رودکی کلید زده شد. قائم مقام شهردار منطقه 10 گفته بود: « با توجه به بافت فرسوده محور تجاری رودکی، در نظر داریم با مشارکت کسبه محل، نمای شهری این محدوده را ساماندهی کنیم بر همین اساس بحث تعریض پیاده‌روها را دست انجام داریم تا رونق پیشین مرکز خرید رودکی را احیا کنیم و با هدف زیبا‌سازی و ساماندهی شهری در این طرح 2 خط از سواره رو را به پیاده‌رو اضافه خواهیم کرد.»
بافت خیابان‌های اصلی مانند حجره‌های ناموزون در کنار هم قرار گرفته است چنین وضعی شبکه‌ای ناهمگون ایجاد می‌کند. قرار بود طرح ساماندهی سردر مغازه‌ها یکسان‌سازی تابلوها و حذف زاویه بصری از روی نماها به صورت آزمایشی در خیابان جیحون تقاطع بهنود تا هاشمی با همکاری سازمان زیبا‌سازی انجام شود  اما با گذشت دوسال طرح تعریض پیاده‌روها کامل نشده است.
سال گذشته نیز کمیته مشترک شهرداری و وزارت ارشاد برای ساماندهی محله رودکی تشکیل شد.  
این پروژه با هدف ایجاد محله‌ای با هویت هنری- ‌فرهنگی در محدوده بین تالار وحدت و تئاتر شهر در منطقه 11 شهرداری تهران در حال بررسی است. پارسال همچنین سرای محله سلسبیل هم افتتاح شد که شامل دو مجموعه در کارون شمالی و جنوبی است. شهردار منطقه 10 گفته در حال حاضر محلات شبیری، جی، هفت چنار، بریانک و سلسبیل جنوبی دارای سرای محله هستند و تکمیل سراهای محلات دیگر نیز در دستور کار قرار دارد.
مجموعه سلسبیل شمالی 6 طبقه با 775 متر مربع زیربنا درخیابان دامپزشکی بین خیابان جیحون و خیابان کارون واقع شده و دارای امکانات کتابخانه، مهد قرآن، مهدکودک، خانه سلامت، سایت کامپیوتر، سالن کنفرانس و دفتر شورا یاری است. سرای محله سلسبیل جنوبی هم  با 750 متر مربع زیربنا در 6 طبقه احداث شده و دارای کتابخانه، مهدکودک، خانه سلامت، سالن کنفرانس، دفتر شورا یاری محله، کلاس‌های آموزشی و خانه اسباب بازی است. سرای محله سلسبیل جنوبی در خیابان کمیل، حدفاصل خیابان رودکی و نواب صفوی، روبروی پمپ بنزین، کوچه فولادی واقع شده است.

   سینما کارون
یکی از مراکز فرهنگی خیابان رودکی، سینما کارون است. سینما کارون در سال ۱۳۳۶ در دو سالن با ظرفیتی بالغ بر ۸۲۰ نفر افتتاح شد. این سینما در محلی واقع است که دو سینما به نام های "خرم" و "المپیا" نیز در اطراف آن وجود دارد. در سال‌های اخیر سینما المپیا و خرم به دلیل استقبال کم و امکانات قدیمی تعطیل شدند اما سینما کارون بعد از بازسازی و مدرن شدن توانست خود را از تعطیلی نجات دهد. سلسبیل به مرور زمان پر از مغازه‌های لباس‌فروشی، کفش‌فروشی و طلافروشی شده است. عصرها در این خیابان جای سوزن انداختن نیست، عابران مشغول تماشای ویترین مغازه‌ها و خرید هستند. بنگاه‌داران و مشاوران املاك منطقه، وضعيت خريد و فروش مسكن را در اين ناحيه، طي يكي دو سال اخير راكد مي‌دانند اما با اين وجود معتقدند، وضعيت خريد و فروش مسكن بسيار بهتر از وضعيت خانه‌هاي اجاره‌اي است چرا كه سطح قيمت اجاره مسكن، در اين ناحيه، نسبت به نواحي همجوار، بالاتر است.