بلندقد‌ترین محله تهران

مریم کمالی

سری زدیم به ولنجک

 



ولنجک به خاطر موقعیت جغرافیایی‌اش، یکی از محلات خوش آب و هوای تهران است. گوشه‌ای نشسته و زندگی را سپری می‌کند و هر روز پذیرای کسانی است که برای رفتن به توچال یا بام تهران گذرشان به این محله افتاده است. به خاطر شیب تندی که دارد مناسب پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری نیست؛ اما می‌شود از بالای محله کل تهران را مثل تابلویی چرک در روز و صحنه‌ای نورانی در شب تماشا کرد.

   تاریخچه ولنجک
ولنجک هم مثل خیلی از محلات تهران در گذشته ده بود و کم کم شهری شد.
ولنجک در منطقه یک و در شرق روستای اوین واقع شده که از جنوب به اراضی محمودیه و کمی از اراضی اوین، از شمال به آبریز کوه توچال، از غرب به زمین‌های اوین و از شرق به زمین‌های اسدآباد محدود می‌شود. از جنوب مشرف به بزرگراه چمران و از شمال محدود به دامنه‌های کوه‌های شمال شهر خصوصا قله توچال است. در گذشته بخشی از آب این محله از رودخانه کوچکی که در غرب آن واقع بود تامین می‌شد و قنات علی آباد که در زیر محله ولنجک کنونی هنوز به حیات خود ادامه می‌دهد یکی از منابع تامین آب ولنجک محسوب می‌شد. در حال حاضر این منطقه یکی از مرتفع‌ترین مناطق مسکونی ایران محسوب می‌شود که بلند‌ترین نقطه آن به بام تهران شهرت دارد.
از جاذبه‌های تفریحی ولنجک می‌توان به حاشیه تفریحی رودخانه ولنجک و تله‌کابین توچال اشاره کرد که به عنوان یکی از پاتوق‌های تهرانی‌ها به حساب می‌آید. به نظر می‌رسد اولین گروه مهاجرانی که به ولنجک آمده‌اند کشاورزان و دامداران آذری و لری بوده‌اند که به دلیل آب و هوای مناسب برای کشاورزی و دامداری به این محل مهاجرت کرده‌اند. این افراد از نظر مالی افرادی متوسط رو به پایین بوده‌اند ولی کم کم ثروتمند شدند.

   حیات معاصر محله
ولنجک یکی از محله‌های تفریحی است، هم نزدیک تله‌کابین است، هم بام تهران که پر از امکانات ورزشی و تفریحی است. از اماکن مهم محله ولنجک کهف الشهدا، بام تهران، تله‌کابین توچال، سالن اجلاس سران و دانشگاه شهید بهشتی را می‌توان بر شمرد.
درباره بام تهران قبلا در این صفحه نوشته‌ایم؛ اما پروژه تله‌کابین توچال از سال ۱۳۵۳ شروع شد و چهار سال بعد از این تاریخ به بهره برداری رسید و از آن زمان به بعد تبدیل به یکی از تفریحگاه‌های محبوب تهران شد. ﺗﻠﻪ‌ﻛﺎﺑﻴﻦ ﺗﻮﭼﺎل ﺑﻪ ﻋﻨﻮان یکی از ﭘﺎﺗﻮق‌ﻫﺎی ﻣﺮدم ﺗﻬﺮان ﺑﻪ ﺷﻤﺎر می‌رود راه آﺳﻔﺎﻟﺘﻪ‌ای ﻛﻪ از ﭘﺎﻳﺎن ﺧﻴﺎﺑﺎن وﻟﻨﺠﻚ ﺗﺎ آﻏﺎز اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺷﻤﺎره ﻳﻚ ﺗﻠﻪﻛﺎﺑﻴﻦ ﻛﺸﻴﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ.
در راﺳﺘﺎی اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﭼﺎی‌ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و رﺳﺘﻮران ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪه ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ‌ﻫﺎی ورزشی و پینت ﺑﺎل و ﺗﻨﻴﺲ و ﺗﻴﺮاﻧﺪازی، اﺳﻜﻴﺖ و ﺑﺎﺷﮕﺎه‌های ﺑﺪﻧﺴﺎزی و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺑﻪ ﺗﻠﻪ‌ﻛﺎﺑﻴﻦ ﺗﻮﭼﺎل می‌رﺳﺪ. تله‌کابین توچال در انتهای خیابان ولنجک و در ۳ کیلومتری میدان تجریش در منطقه شمیرانات واقع شده است.
این تله‌کابین دارای سه خط اصلی و سه خط تله‌سی‌یژ و یک خط تله اسکی است. روی هم رفته درازای سه خط اصلی تله‌کابین نزدیک به ۷۵۰۰ متر تسن که در میان تله‌کابین‌های نصب شده در دنیا یکی از طولانی‌ترین خطوط تله‌کابین پیوسته به شمار می‌رود. سرعت حرکت کابین‌ها در مسیر تله‌کابین، ۴ متر بر ثانیه است.
این مجموعه دارای سه پیست مجزا است. پیست اسکی ایستگاه هفتم از پائین قله توچال شروع و به هتل توچال ختم می‌شود. این پیست تله سـی یژ و تله اسکی هم دارد.
پیست اسکی ایستگاه هفتم دامنه غربی یکی دیگر از پیست هاست که ۹۰۰ متر مسافت و تله سی‌یژ دارد. پیست اسکی ایستگاه هفتم به پنجم حدود ۵۵۰۰ متر مسافت دارد. این پیست به دلیل نوساز بودن هنوز از امکانات تله‌سی‌یژ یا تله اسکی برخوردار نیست.
تله‌کابین توچال باشگاه تنیس، باشگاه تیر و کمان، باشگاه بانجی جامینگ و پینت بال هم دارد.

   مشکلات و دلبستگی‌ها
خیابان‌های اصلی ولنجک را ﺑﻠﻮار ﺷﻬﻴﺪ رﺷﻴﺪ اﻟﺪﻳﻦ ﻓﻀﻞ ا...، ﺗﺎﺑﻨﺎک، ﺑﻠﻮار داﻧﺸﺠﻮ، ﻣﻘﺪس اردبیلی و ولنجک تشکیل می‌دهند. ساکنان این محل با اینکه از هوایی تمیز‌تر استفاده می‌کنند؛ اما مشکلاتی را هم داشته‌اند. رﻓﺖ و آﻣﺪ به این محله سخت است و به دلیل کوهپایه بودن و شیب تندش تصادف‌های زیادی در آن به‌خصوص در زمستان اتفاق می‌افتد. حیوانات وحشی مثل سگ و روباه هم در این محله کم نیستند و آﻟﻮدگی ﻧﺎشی از رﻫﺎ ﻛﺮدن زﺑﺎﻟﻪﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮان در ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن و ﻣﺴﻴﻞ‌ﻫﺎ و ﻣﺴﻴﺮ ﻗﻠﻪ ﺗﻮﭼﺎل از جمله مشکلات پابرجای ساکنان است.
همچین ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﺎﻓﺖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎنی و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺷﻬﺮی و ﻗﻄﻊ درﺧﺘﺎن ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز از دیگر مشکلات محله است.
در سال ۱۳۸۶ پیکر ۵ ﺗﻦ از ﺷﻬﺪای ﮔﻤﻨﺎم دﻓﺎع ﻣﻘﺪس را در ﺷﻤﺎل ﻏﺮب وﻟﻨﺠﻚ در ﻣﻜﺎنی ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﻛﻬﻒ اﻟﺸﻬﺪا به خاک سپرده شد.
در اﻧﺘﻬﺎی ﺑﻠﻮار داﻧﺸﺠﻮ- خیابان وﻟﻨﺠﻚ میﺗﻮان ﻧﺎم ﺑﺰرگ ﻛﻬﻒ اﻟﺸﻬﺪا را ﺑﺮ روی ﻛﺎﻧﻜﺲ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه دﻳﺪ. وﺟﻮد ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﻔﺮیحی ﻣﺜﻞ ﻗﻠﻪﺗﻮﭼﺎل و ﺑﺎمﺗﻬﺮان و ﻛﻬﻒ اﻟﺸﻬﺪا و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎیی، اﻳﻦ ﻣﺤﻠﻪ را دارای ﺟﺎذﺑﻪﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻛﺮده است. گردشگران بی‌سر و صدا و بدون اینکه آماری از خود به جا بگذارند به این محله می‌آیند از بام تهران و تله‌کابین توچالش دیدن می‌کنند.